Spirometria (badanie spirometryczne) to najważniejsze z badań czynnościowych układu oddechowego, czyli badań, które pozwalają na obiektywną ocenę czynności płuc. Wykonuje się tzw. spirometrię podstawową oraz spirometrię po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela (określaną jako „spirometria z oceną odwracalności obturacji”).

Podczas spirometrii ocenia się objętość powietrza wydychanego i wdychanego do płuc. Badanie polega na oddychaniu przez ustnik aparatu.

 
Przygotowanie do spirometrii

 

  • Przed spirometrią nie należy palić papierosów ani pić alkoholu (minimum przez 4 godziny, a najlepiej przez dobę).

  • Nie należy wkładać ubrania krępującego ruchy tułowia (klatki piersiowej i brzucha).

  • Przez 2 godziny przed badaniem nie powinno się jeść obfitych posiłków.

  • Bezpośrednio przed badaniem (ok. pół godziny) nie należy wykonywać intensywnego wysiłku fizycznego.

  • Jeśli spirometrię wykonuje się po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela, przed badaniem konieczne jest odstawienie niektórych leków przeciwastmatycznych. Jest to potrzebne tylko wtedy, gdy spirometria będzie wykonywana po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela. Podczas ustalania terminu badania rejestratorka powinna poinformować pacjenta o konieczności odstawienia przed badaniem leków rozkurczających oskrzela.

 

Kto nie powinien wykonywać tego badania

  • osoby, u których rozpoznano tętniaka aorty albo tętnicy mózgowej

  • pacjenci po przebytej niedawno operacji okulistycznej

  • pacjenci po przebytym odwarstwieniu siatkówki

  • osoby mające dolegliwości bólowe po operacji w zakresie jamy brzusznej lub klatki piersiowej, utrudniające pełny wdech i wydech w czasie badania.

 

Prawidłowe wykonanie spirometrii

 

Spirometria jest badaniem dokładnym i powtarzalnym (co oznacza, że jej wyniki są u danego pacjenta podobne przy powtórnym wykonaniu badania po krótkim czasie) pod warunkiem, że wykona się ją prawidłowo. W przypadku spirometrii wymaga to odpowiednio dużego zaangażowania pacjenta w wykonanie badania, ponieważ niektóre z wyników w znacznym stopniu zależą od wysiłku pacjenta. Nie należy się obawiać wysiłku związanego z wykonaniem spirometrii, ponieważ badanie to jest zupełnie bezpieczne.

 

Spirometrię wykonuje się w pozycji siedzącej. Należy siedzieć prosto, nie garbić się. Wargami trzeba objąć prawidłowo ustnik aparatu i dokładnie wykonywać polecenia technika prowadzącego badanie.

Początkowo oddychamy spokojnie. Następnie na dany znak nabieramy maksymalnie głęboko powietrza i wykonujemy jak najmocniejszy i najszybszy wydech – to jedna z „trudności technicznych” badania.

Można to sobie przećwiczyć, próbując dmuchnąć najmocniej jak się da. Największa trudność to kontynuacja wydechu jak najdłużej, mimo wrażenia, że w płucach nie ma już w ogóle powietrza. Dopiero na znak dany przez technika można przestać wydychać powietrze.

Poprawne wykonanie spirometrii nie jest proste, ale warto się postarać. Nie szkodzi to zdrowiu, a zapewnia wiarygodny i, co ważniejsze, powtarzalny wynik badania. Próbę zwykle powtarza się 3 razy, raz za razem, a uzyskane wyniki powinny być podobne - jest to jeden z wyznaczników prawidłowo wykonanej spirometrii.

 
Interpretacja spirometrii

Jakość wykonania spirometrii ocenia lekarz. Pod uwagę bierze się kilka parametrów, które pozwalają ocenić, czy badanie zostało przeprowadzone prawidłowo i czy pacjent włożył w nie dostatecznie dużo wysiłku.

Wyniki są przedstawione w postaci liczbowej, a ponadto zwykle również w postaci wykresów.